Θέατρο Σπάρτης

ENGLISH

Θέατρα

Το Αρχαίο Θέατρο βρίσκεται στη Νότια πλευρά του Δυτικού τμήματος της ακρόπολης της Σπάρτης. Πάνω από το μεγαλοπρεπές Θέατρο, και στο υψηλότερο σημείο του λόφου, βρισκόταν το περίφημο Ιερό της Αθηνάς Χαλκιοίκου, της Πολιούχου Θεάς της Σπάρτης. 

Δεν γνωρίζουμε εάν υπήρχε στη θέση αυτή Θέατρο κατά την αρχαϊκή εποχή, τότε που ο πολυτάλαντος Σπαρτιάτης Γιτιάδας, ποιητής και γλύπτης, στόλισε το Ναό με χάλκινες πλάκες. Εάν υπήρχε κάποια κατασκευή θα ήταν ακόμη ξύλινη, ή ίσως και να χρησιμοποιούσαν μόνο τη φυσική κλίση της πλαγιάς, όπως έκαναν και οι Αθηναίοι την ίδια εποχή στο Θέατρο του Διονύσου. 

Αργότερα, στα κλασσικά χρόνια, υπήρχε σίγουρα κάποια θεατρική κατασκευή, η οποία αναφέρεται από τον Ηρόδοτο σε συνδυασμό με γεγονότα που ανάγονται στα 465πΧ.

Το πέτρινο Θέατρο που βλέπουμε σήμερα κατασκευάστηκε στα Ελληνιστικά χρόνια (1ος αι. πΧ), και αποτελεί σημαντικό παράδειγμα της αρχιτεκτονικής της εποχής αυτής. Λίγο αργότερα, στην εποχή του Αυγούστου, ο πλούσιος Σπαρτιάτης Ευρυκλής, που ήταν προσωπικός φίλος του Αυτοκράτορα και είχε στενές σχέσεις με τη Ρώμη, προσέφερε στην πόλη μαζί με πολλές άλλες ευεργεσίες και μία καινούργια μαρμάρινη σκηνή. Πριν τελειώσει ο αιώνας, ο Αυτοκράτορας Βεσπασιανός (69- 79μ.Χ.) δώρισε στη Σπάρτη μια άλλη μεγαλύτερη και λαμπρότερη σκηνή, η οποία με διάφορες βέβαια αλλαγές, έμελλε να χρησιμοποιηθεί μέχρι το τέλος του αρχαίου κόσμου, την εποχή του Αυτοκράτορα Θεοδοσίου (379- 395μΧ). 

Τα ερείπια του Ρωμαϊκού Θεάτρου της Σπάρτης,1770

Όταν στο τέλος του 3ου μ.Χ. αιώνα, η ακρόπολη της Σπάρτης οχυρώθηκε με ισχυρό τείχος για να αντιμετωπίσει τις επιδρομές των βαρβάρων Ερούλων, το Θέατρο συμπεριλήφθηκε στο κάστρο αυτό, και ίσως να συνέχισε να λειτουργεί για λίγο. Αργότερα εγκαταλείφθηκε, καταστράφηκε και καλύφθηκε από μικρά βυζαντινά σπίτια, αλλά το χαρακτηριστικό σχήμα του κοίλου αναγνωριζόταν πάντα εύκολα.

Πολλοί ξένοι περιηγητές και διανοούμενοι ταξιδιώτες εντυπωσιάστηκαν από το μέγεθος των αναλημματικών τοίχων, που σώζονταν σε μεγάλο ύψος μέχρι το 19ο αιώνα, όταν μεγάλο μέρος τους διαλύθηκε και μαζί με άλλες πέτρες από τα εδώλια έγιναν οικοδομικό υλικό για να κτιστούν στα σπίτια της νέας Σπάρτης.

Η Ορχήστρα του Θεάτρου.

Η ορχήστρα του Θεάτρου έχει σχήμα πετάλου, και οι δύο πάροδοι είναι ευθείες, αρχιτεκτονικά στοιχεία χαρακτηριστικά της ελληνιστικής εποχής. Αντίθετα, στο κέντρο του κοίλου υπάρχει κερκίδα κατά τα κλασσικά πρότυπα και όχι σκάλα όπως συνηθίζεται από τα ελληνιστικά χρόνια και μετά. Στην περιφέρεια της ορχήστρας υπάρχει ο εύριπος, δηλαδή χαντάκι, όπως και το μεγάλο χαντάκι στη Χαλκίδα, τον περιμετρικό αγωγό αποχέτευσης των όμβριων που συγκεντρώνονται σε κάθε βροχή από το στεγανό χώρο του κοίλου. 

Είναι πιθανό η ορχήστρα του Θεάτρου να χρησιμοποιείτο και για άλλες εκδηλώσεις που απαιτούσαν μεγαλύτερο χώρο, όπως είναι οι αγώνες της σφαίρας (ένα είδος χόκεϊ) και οι γυμνοπαιδειαί των Υακινθίων, οπότε η σκηνή ίσως εμπόδιζε και γι’ αυτό απομακρυνόταν. Είχαν κατασκευάσει δηλαδή οι αρχαίοι Σπαρτιάτες ένα χώρο πολλαπλών χρήσεων, μια λύση συνδυαστική και οικονομική. Παράλληλα η Δυτική πάροδος δεν εχρησιμοπιοιείτο (αφού εκεί τοποθετήθηκε πρώτα η Σκηνοθήκη και μετά το Νυμφαίο) ενώ αντίθετα η Ανατολική ήταν προσβάσιμη από μια κεντρική λεωφόρο, και γι’ αυτό και θεωρήθηκε περιοχή κατάλληλη για τη δημόσια αναγραφή τιμητικών επιγραφών. Κατά περίεργο τρόπο οι επιγραφές συνεχίζονται και στην ορχήστρα, στα μάρμαρα του ευρίπου, ενώ μερικές έχουν χαραχθεί στη βάση της σκάλας του διαζώματος.

Το Κοίλο του Θεάτρου

Γύρω από την ορχήστρα υπάρχει η προεδρία, η πρώτη σειρά καθισμάτων, η οποία προοριζόταν για τους επισήμους και αποτελείται από άνετους πολυθέσιους θρόνους, στολισμένους με λεοντοπόδαρα. Το μαρμάρινο Κοίλον μετά την Προεδρία είχε 30 σειρές εδωλίων στο κάτω τμήμα και άλλες 17 στο επιθέατρο, πάνω από το διάζωμα. Οι σκάλες που χώριζαν τις κερκίδες ήταν 10 κάτω και 17 στο πάνω μέρος. Υπολογίζεται ότι χωρούσε 16.000 θεατές, δηλαδή τα τρία τέταρτα των κατοίκων της σημερινής Σπάρτης. Η πρόσβαση στο διάδρομο ανάμεσά στα δύο μέρη, το διάζωμα, ένα διάδρομο πλάτους 1,80 μέτρων γινόταν από μία μεγάλη εξωτερική κλίμακα από την Ανατολική πάροδο. Το κάτω διάζωμα, το κυρίως θέατρο, αποτελείται από 9 κερκίδες, ενώ το πάνω, το επιθέατρον, που είναι μεγαλύτερο έχει 18 κερκίδες. Οι ακραίες κερκίδες δεν έχουν το κανονικό τριγωνικό σχήμα της σφήνας, παρά η μία τους πλευρά είναι κομμένη για να προσαρμοστούν στο σχήμα της ευθείας παρόδου. Το κεντρικό τμήμα του κοίλου ακουμπά στο λόφο, αλλά για τις πτέρυγες έχουν κατασκευαστεί τεράστιοι αναλημματικοί τοίχοι, οι οποίοι αποτελούν μοναδικό τεχνικό επίτευγμα. Το κενό που δημιουργήθηκε ανάμεσα στους αναλημματικούς τοίχους των παρόδων, τον εξωτερικό αναλημματικό τοίχο και έναν εσωτερικό, ενισχυτικό, έχει γεμιστεί με απλές πλίθρες, στεγνωμένες στον ήλιο, για να είναι η κατασκευή ελαφρύτερη. Επιπλέον το κοίλο του Θεάτρου της Σπάρτης έχει κατασκευαστεί με μεικτή τεχνική, χαρακτηριστική της ικανότητας αφομοίωσης των πρώιμων Ρωμαϊκών χρόνων. Έχει χρησιμοποιηθεί τοπικός ασβεστόλιθος και μάρμαρο από τον Ταΰγετο, πάνω σε θεμέλια από ρωμαϊκή τσιμεντοκονία. Αυτό το νέο, ισχυρό υλικό χρησιμοποιήθηκε για την εύκολη, φθηνή και γρήγορη κατασκευή της θεμελίωσης, και στη συνέχεια επενδύθηκαν με πέτρες, (ασβεστόλιθο ή μάρμαρο) ακολουθώντας την τυπική και ήδη τότε παραδοσιακή ελληνική αρχιτεκτονική. Σήμερα, επειδή έχει χαθεί το πάνω μέρος του Θεάτρου (τη μορφή του οποίου δεν γνωρίζουμε) και τα νερά εισρέουν στο εσωτερικό του οικοδομήματος, ανάμεσα στο φυσικό λόφο, το πρόσθετο κτιστό τμήμα έχει αποκολληθεί από το φυσικό λόφο και οι τοίχοι των παρόδων παρουσιάζουν ελαφρά κλίση.

Δεν μας είναι γνωστή η μορφή που θα μπορούσε να είχε το πάνω μέρος του Θεάτρου. Το μόνο στοιχείο που διαθέτουμε είναι ένας κύκλος χαραγμένος στην τελευταία σειρά εδωλίων, λίγο κάτω από το Ιερό της Αθηνάς. Αυτός δεν μπορεί να είναι παρά μόνο η βάση κίονα, ο οποίος δεν μπορεί να στέκει εκεί μόνος του. Είτε πρόκειται για ένα μνημειακό πρόπυλο που ένωνε το Ιερό με το Θέατρο, ή το πιθανότερο πρόκειται για μια συνεχή κιονοστοιχία, μια στοά που κάλυπτε όλο το πάνω μέρος του Θεάτρου. Η στοά είχε πλάτος περίπου 5 μέτρα, και οι κίονες ήταν δωρικοί, με κατώτερη διάμετρο 60 εκατοστά και ύψος που υπολογίζεται σε 4,80 μέτρα. Η διαμόρφωση αυτή θα διαμόρφωνε με κομψότητα το πλάτωμα στο πάνω μέρος του κοίλου εξασφαλίζοντας παράλληλα την απαραίτητη στεγανοποίηση του οικοδομήματος. Παρόμοια στοά υπήρχε πιθανόν στο Θέατρο της Μυτιλήνης και στα μεγάλα Θέατρα που κτίστηκαν στη Ρώμη την εποχή εκείνη, από τα οποία σώζεται μόνο ένα μικρό μέρος του Θεάτρου του Μαρκέλλου.

Οι πάροδοι του Θεάτρου

Στη Δυτική πάροδο υπήρχε η σκηνοθήκη, όπου αποθηκεύονταν τα σκηνικά ή και ολόκληρη η ξύλινη σκηνή, η οποία εκινείτο πάνω σε τροχιές με ρόδες. Η πρόσβαση στην πλευρά εκείνη εμποδιζόταν από την ύπαρξη της σκηνοθήκης και αργότερα με το Νυμφαίο. Ίσως η πρόσβαση να γινόταν από εξωτερικό διάδρομο που οδηγούσε στο διάζωμα από το πλάι του Ιερού της Χαλκιοίκου. Μετά την κατασκευή της μεγάλης μαρμάρινης ελληνιστικής σκηνής, με τα τούβλα της άχρηστης πια σκηνοθήκης κατασκευάστηκε στη θέση της ένα Νυμφαίο, δηλαδή ένα συντριβάνι, με δεξαμενή, λεκάνες και αναβρυτήρια. Η κατασκευή του Νυμφαίου σημαίνει ότι η πρόσβαση της παρόδου δεν μπορούσε να αποκατασταθεί και το ερείπιο της σκηνοθήκης έπρεπε να αναπλασθεί σε κάτι ωραίο- αν και καθόλου χρήσιμο κτίσμα.

Η ανατολική πάροδος αποτελούσε την κατάληξη μίας μεγάλης κεντρικής λεωφόρου που πέρναγε μπροστά από τα κτήρια της ακρόπολης, μέχρι το κυκλοτερές οικοδόμημα και τη Ρωμαϊκή Στοά στην Ανατολική άκρη της ακρόπολης, και χώριζε τα μεγάλα Δημόσια κτήρια της ακρόπολης από τα σπίτια της πόλης. Αποτελούσε σημαντική αρτηρία της Ρωμαϊκής Σπάρτης, διότι, όπως αναφέραμε παραπάνω, στον τοίχο αυτό χαράκτηκαν πολλά επίσημα ψηφίσματα προς τιμήν σημαντικών Σπαρτιατών. Οι επιγραφές αυτές αρχίζουν να χαράζονται μετά την ανέγερση της μεγάλης ρωμαϊκής σκηνής, η οποία κατασκευάστηκε πιθανόν με έξοδα του αυτοκράτορα Βεσπασιανού στα 78 μΧ. Αξίζει να σημειωθεί ότι στη Σπάρτη κατά την ρωμαϊκή εποχή υπήρχαν τοπικά αξιώματα (πατρονόμοι, γυναικονόμοι, αγορανόμοι), ενώ διατηρήθηκαν και παραδοσιακοί τίτλοι όπως οι Έφοροι. 

Η σκηνή του Θεάτρου 1

Το Θέατρο της Σπάρτης είναι ένα από τα ελάχιστα αρχαία Θέατρα που σώζουν λείψανα μιας κινητής ξύλινης σκηνής, η οποία εμετακινείτο ολόκληρη και φυλασσόταν σε ένα μεγάλο υπόστεγο που κατελάμβανε όλο σχεδόν το χώρο της μιας παρόδου, στη Σκηνοθήκη. Η ύπαρξη σκηνοθήκης στη Σπάρτη έγινε γνωστή από την πρώτη κιόλας ανασκαφή στην περιοχή, όταν βρέθηκαν τούβλα με τη σφραγίδα σε δωρική διάλεκτο «ΣΚΑΝΟΘΗΚΑΣ». Τα τούβλα για την κατασκευή του κτιρίου ήταν ειδική παραγγελία, και μάλιστα κρατική περιουσία, και είχαν σφραγιστεί για να μην κλαπούν και χρησιμοποιηθούν αλλού. Σφραγισμένα τούβλα και κεραμίδια είναι γνωστά από πολλά μέρη της χώρας, και από την ίδια τη Σπάρτη, με το όνομα του εργολάβου (του «εργώνα») που τα κατασκεύασε και το όνομα του βασιλιά ή του άρχοντα που τα παρήγγειλε. 

Τα λείψανα της κινητής σκηνής στη Σπάρτη συνίστανται σε δύο διαφορετικές κατασκευές: το κτήριο όπου φυλασσόταν και τις τροχιές πάνω στις οποίες εμετακινείτο κατά τη διάρκεια των παραστάσεων. Όλα αυτά τα λείψανα εντοπίστηκαν μετακινημένα ή καλυμμένα από τις μεταγενέστερες κατασκευές της ρωμαϊκής σκηνής που κατέλαβε το χώρο μπροστά από την ορχήστρα. Όπως έχουμε ήδη αναφέρει, στη θέση της άχρηστης σκηνοθήκης σήμερα βλέπουμε τα λείψανα ενός ρωμαϊκού Νυμφαίου, ενός διακοσμητικού σιντριβανιού, για το κτίσιμο του οποίου έχουν χρησιμοποιηθεί τα σφραγισμένα τούβλα της αρχικής κατασκευής.

Η πρώτη λίθινη σκηνή

Η πρώτη λίθινη σκηνή, η οποία ακολούθησε την καταστροφή της ξύλινης κινητής, ήταν δωρικού ρυθμού και είχε υπερυψωμένο προσκήνιο ακολουθώντας τον συνηθισμένο τύπο της εποχής εκείνης. Η προσεκτική ανασκαφή της θεμελίωσης της σκηνής αυτής μας απέδωσε στοιχεία που χρονολογούν την κατασκευή αυτή, η οποία δεν σώζεται πια, στο δεύτερο μισό του 1ου οχ αιώνα, γύρω στα 30- 20 οχ, την εποχή που έζησε ο πλούσιος Φαιός Ιούλιος Ευρυκλής, διοικητής της Σπάρτης, προσωπικός φίλος και προστατευόμενος του Αυτοκράτορα Αυγούστου. Σε αυτόν πρέπει να αποδοθεί και η κατασκευή του Κοίλου, το οποίο όπως έχουμε ήδη αναφέρει ανήκει σε αρχιτεκτονικό τύπο της εποχής αυτής. Τα περισσότερα αρχιτεκτονικά μέλη της δωρικής σκηνής έχουν εντοπιστεί σπασμένα σε μικρά κομμάτια και χρησιμοποιημένα ως απλό οικοδομικό υλικό. 

Τα σωζόμενα αρχιτεκτονικά μέλη, σκαλισμένα σε καλής ποιότητας τοπικό μάρμαρο, χωρίζονται σε δύο ομάδες. Μια σειρά κιόνων με ύψος 5,50 μέτρα, με τρίγλυφα, απλές ακόσμητες μετόπες και δωρικό γείσο, πρέπει να ανήκει στη σκηνή αυτή καθαυτή. Μια άλλη ομάδα θραυσμάτων, μικροτέρου μεγέθους, χαρακτηρίζεται από γείσο που μιμείται τον κορινθιακό ρυθμό με την προσθήκη ανάγλυφης φυτικής διακόσμησης. Αυτά ίσως ανήκουν στον πάνω όροφο της σκηνής, ή μια στοά στα παρασκήνια, ή ίσως και το προσκήνιο. Δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε με ακρίβεια τη μορφή που είχε η υπόλοιπη σκηνή κατά την πρώιμη αυτή ρωμαϊκή φάση. Και γι’ αυτή τη φάση, μόνο η συνέχιση της ανασκαφικής έρευνας μπορεί να μας δώσει στοιχεία για να προχωρήσουμε σε πλήρη αποκατάσταση της μορφής που είχε το Θέατρο και η σκηνή την εποχή αυτή.

Η σκηνή του Θεάτρου 3

Στην ανασκαφή βρέθηκαν πεσμένα τα περισσότερα από τα αρχιτεκτονικά μέλη της τελευταίας φάσης της σκηνής. Αυτή είναι κορινθιακού ρυθμού, διώροφη και ύψους 10- 12 μέτρων, αν και στα ευρήματα εντοπίζονται πολλά διαφορετικά μεγέθη, ποικιλία η οποία πρέπει να αποδοθεί σε αντίστοιχα οικοδομήματα ή ανάλογες φάσεις επισκευής της σκηνής. Στο επιστύλιο αυτής της σκηνής έχει χαραχθεί επιγραφή που χρονολογείται ακριβώς στα 78 μΧ και αναφέρεται στη δωρεά του οικοδομήματος από τον αυτοκράτορα Βεσπασιανό προς τους Λακεδαιμονίους. Η σκηνή ήταν όπως ήδη είπαμε διώροφη, κορινθιακού ρυθμού στο κάτω και πιθανόν περγαμηνού ρυθμού στο πάνω μέρος. Οι κίονες του κάτω ορόφου είχαν ύψος 5 μέτρα, ενώ οι κίονες του πάνω κάτι λιγότερο. Για να διασπάται η ομοιομορφία των μεγάλων κιονοστοιχιών, οι πόρτες της σκηνής προς την ορχήστρα είχαν διακοσμηθεί με ναϊσκόμορφες κατασκευές που προεξείχαν. Οι βάσεις των κιόνων των προεξοχών αυτών σώζονται και οι έξι στη θέση τους, πράγμα που θα βοηθήσει πολύ σε πιθανή αναστύλωση στο μέλλον. Οι τεράστιοι μονολιθικοί κίονες είναι φτιαγμένοι από γρανίτη της Τροίας, ενώ τα κιονόκρανα από λευκό πεντελικό μάρμαρο. Στο κέντρο της σκηνής είχαν ίσως τοποθετηθεί λευκοί κίονες με ραβδώσεις ή οι εντυπωσιακοί κίονες με την ελικοειδή διακόσμηση και τα ανάγλυφα φύλλα, που θυμίζουν την μπαρόκ αρχιτεκτονική της Μικράς Ασίας.

Θέατρο Νικόπολης (Ωδείο Νικόπολης)

ENGLISH

Θέατρα

Το ρωμαϊκό ωδείο, από τα σημαντικότερα και καλύτερα διατηρημένα μνημεία της Νικόπολης, αποτελεί πραγματικό αρχιτεκτονικό έργο τέχνης, δημιούργημα κάποιου άγνωστου, αλλά σπουδαίου αρχιτέκτονα. Βρίσκεται στο κέντρο της πόλης, στη δυτική πλευρά του παλαιοχριστιανικού τείχους, και συνορεύει με τη ρωμαϊκή αγορά (forum). Σε αυτό πραγματοποιούνταν ομιλίες, φιλολογικοί και μουσικοί αγώνες, αλλά και θεατρικές παραστάσεις κατά τη διάρκεια των Νέων Ακτίων, θρησκευτικών αγώνων που τελούνταν προς τιμή του Απόλλωνα. Το υπόλοιπο διάστημα του χρόνου πιθανόν λειτουργούσε και ως βουλευτήριο, καθώς γειτνίαζε με την αγορά. Κατασκευάσθηκε στα χρόνια του Αυγούστου (αρχές 1ου αι. μ.Χ.) και δέχθηκε διάφορες επισκευές και μετατροπές στο τέλος του 2ου - αρχές 3ου αι. μ.Χ. 

Το ωδείο αποτελείται από το κοίλο, την ορχήστρα και τη σκηνή. Το κοίλο διέθετε 19 σειρές εδωλίων και χωριζόταν σε δύο τμήματα με ένα μικρό οριζόντιο διάδρομο στο κέντρο του. Τα εδώλια είχαν επενδυθεί με πλάκες ασβεστόλιθου και στην πρώτη τους σειρά, που δεν έχει διατηρηθεί, βρίσκονταν οι θέσεις των επισήμων. Στη δέκατη σειρά των καθισμάτων υπάρχουν μικρά ανοίγματα, τα οποία έγιναν για λόγους ακουστικής. Τρεις ημικυκλικές στοές στηρίζουν το κοίλο, εξασφαλίζοντας έτσι την κλίση του. Οι στοές αυτές έχουν διαφορετικό ύψος, με χαμηλότερη την εσωτερική και ψηλότερη την εξωτερική. Στο μέσο του κοίλου υπάρχει ακόμη μια δίοδος, η οποία διέθετε πλακοστρωμένο δάπεδο και τοίχους επενδυμένους με πλάκες, και χρησίμευε στην άμεση επικοινωνία των στοών κάτω από το κοίλο με την ορχήστρα. Στην υστερορωμαϊκή περίοδο η δίοδος αυτή έγινε πιο στενή, καθώς εκεί κτίστηκε ένας βωμός. Η πρόσβαση των θεατών προς τα εδώλια γινόταν από μια διπλή σκάλα που βρισκόταν στο μέσο της νότιας πρόσοψης του κοίλου, ενώ άλλες δύο μικρότερες σκάλες στις πλάγιες πλευρές οδηγούσαν στο εσωτερικό του κοίλου. Η ορχήστρα είχε ημικυκλική μορφή και ήταν διακοσμημένη με πολύχρωμα μαρμαροθετήματα, τμήματα των οποίων σώζονται μέχρι σήμερα. Οι πάροδοι, αριστερά και δεξιά του κοίλου, στεγάζονταν με καμάρα και είχαν πλακοστρωμένο δάπεδο. Η σκηνή διέθετε τρεις εισόδους, μέσω των οποίων είχε κανείς πρόσβαση στο δρόμο που βρισκόταν βόρεια του ωδείου. Μεταξύ της σκηνής και του προσκηνίου διακρίνεται ένας βαθύς στενός διάδρομος, με πλάτος 0,90 μ. και βάθος 2,82 μ. Πρόκειται για την «αύλακα των σκηνικών?, που χρησίμευε για την ανύψωση της αυλαίας σε κάθε θεατρική παράσταση. Από τα ευρήματα και τα νομίσματα που αποκαλύφθηκαν στο σημείο αυτό, συμπεραίνουμε, ότι το ωδείο πρέπει να χρησιμοποιήθηκε μέχρι και το δεύτερο μισό του 3ου αι. μ.Χ. 

Σήμερα το μνημείο έχει ανασκαφεί πλήρως και έχουν πραγματοποιηθεί εκτεταμένες εργασίες συμπλήρωσης στα εδώλια, στο κοίλο, στο προσκήνιο και στη σκηνή.

Ancient theatre at Taormina / Αρχαίο Θέατρο Ταορμίνας

Theaters

Το αρχαίο ελληνικό Θέατρο, κατασκευάστηκε κατά τον 3ο π.Χ. αιώνα κάτω από τον Ιέρωνα τον 2ο, . Την εποχή των αυτοκρατόρων έγιναν στο θέατρο σημαντικές αλλαγές και επεκτάσεις. Κάτω από τους Ρωμαίους κατά πάσα πιθανότητα τον 2ο μετά Χριστό αιώνα, επεκτάθηκε για τους αγώνες μονομαχίας της αρχαίας Ρώμης. Αυτό το θέατρο προσφέρει στους θεατές με το σύνολο της οροσειράς της Αίτνα και την γαλάζια θάλασσα στο βάθος ένα πραγματικό και με λόγια απερίγραπτο, ονειρευτό όμορφο θέαμα. Αυτό το Θέατρο είναι χωρίς αμφιβολία πολύτιμο κόσμημα από ανθρώπινα και ελληνικά χέρια κατασκευασμένο, που αντανακλά με το γαλάζιο χρώμα του ουρανού και της θάλασσας στην καταπράσινη ηρεμία των κοιλάδων και την κάτασπρη κορυφή της Αίτνας.

Σήμερα προσφέρει η πόλη στους απογόνους ένα ασύγκριτο και απανταχού φημισμένο πανόραμα. Τη θέση του αρχαίου Ταυρομενίου επέχει η κωμόπολη Ταορμίνα, πολυσύχναστο τουριστικό κέντρο τόσο για το εξαίρετο κλίμα της όσο για τις αρχαιότητές της, ιδιαίτερα το Ελληνικό Θέατρο, 214 μέτρα πάνω από τη θάλασσα ανάμεσα σε δύο περιοχές, που έχει χωρητικότητα για 30.000 θεατές.

Κάτοψη του αρχαίου θεάτρου στο Ταυρομένιο (Ταορμίνα), Σικελία.

Grundrißs des Theaters zu Tauromenion 1823 HORNER, Johann Jakob. Bilder des griechischen Alterthums oder Darstellung der berühmtesten Gegenden und der wichtigsten Kunstwerke des alten Griechenlandes, Ζυρίχη, Orell, Füssli and Co., M.D.CCC.XXIII [=1823]

But by far the most remarkable monument remaining at Taormina is the Ancient theatre, which is one of the most celebrated ruins in Sicily, on account both of its remarkable preservation and its beautiful location. It is built for the most part of brick, and is therefore probably of Roman date, though the plan and arrangement are in accordance with those of Greek, rather than Roman, theatres; whence it is supposed that the present structure was rebuilt upon the foundations of an older theatre of the Greek period. With a diameter of 109 metres (358 ft) (after an expansion in the 2nd century), this theatre is the second largest of its kind in Sicily (after that of Syracuse); it is frequently used for operatic and theatrical performances and for concerts. The greater part of the original seats have disappeared, but the wall which surrounded the whole cavea is preserved, and the proscenium with the back wall of the scena and its appendages, of which only traces remain in most ancient theatres, are here preserved in singular integrity, and contribute much to the picturesque effect, as well as to the interest, of the ruin. From the fragments of architectural decorations still extant we learn that it was of the Corinthian order, and richly ornamented. Some portions of a temple are also visible, converted into the church of San Pancrazio, but the edifice is of small size.

Θέατρο Ηφαιστίας

Θέατρα

ENGLISH

Το αρχαίο θέατρο της Ηφαιστίας είναι κτισμένο στο στενότερο σημείο της χερσονήσου της Παλαιόπολης και μπροστά του απλωνόταν η Ηφαιστία...

Η πόλη της Ηφαιστίας κάηκε το 511π.Χ από τους Πέρσες και στη συνέχεια την αποίκησαν οι Αθηναίοι. Η τελική παρακμή επήλθε μετά τη φυσική καταστροφή του λιμανιού και της επικράτησης του Χριστιανισμού...

Η Ηφαιστία οφείλει το όνομά της στον θεό της φωτιάς που την προστάτευε, τον Ήφαιστο. Ανακαλύφτηκε το 1926 από τον Ιταλό αρχαιολόγο Αλεσσάντρο Ντέλλα Σέτα. Ήταν πόλη – κράτος της Λήμνου που ιδρύθηκε από τους Πελασγούς και άκμασε από τον 7ο αιώνα π.Χ. εώς τον 1ο. Βρισκόταν στη χερσόνησο της Παλαιόπολης και αποτελούσε ένα σημαντικό λιμάνι για εμπορικές συναλλαγές με την υπόλοιπη Ελλάδα. Η Ιταλική Αρχαιολογική Σχολή έκανε ανασκαφή σε μια έκταση 10 στρεμμάτων ανακαλύπτοντας σημαντικά ευρήματα. Το ανάκτορο, το ιερό της Ηφαιστίας, Θεάς της Λήμνου, λουτρά, νεκροπόλεις, κατοικίες και ένα θέατρο, οποίο διατηρείται σε καλή κατάσταση. Σήμερα μετά τη πρόσφατη σημαντική ανακάλυψη, προβλέπεται να έρθουν στην επιφάνεια σημαντικά στοιχεία για την αρχαία πόλη.... 

Το μικρό θέατρο της Αμβρακίας

ENGLISH

Θέατρα

Το μικρό θέατρο της Αμβρακίας ήρθε στο φως το 1976, κατά τη διάρκεια εκσκαφικών εργασιών σε οικόπεδο επί της οδού Αγ. Κωνσταντίνου, στο κέντρο της Άρτας Πρόκειται για το μικρότερο από τα αρχαία ελληνικά θέατρα που έχουν εντοπιστεί μέχρι σήμερα στον ελλαδικό χώρο και η ταύτισή του στηρίζεται στη μαρτυρία του Διονυσίου του Αλικαρνασσέως, σύμφωνα με τον οποίο «κοντά στο μικρό θέατρο της Αμβρακίας βρισκόταν και το ιερό της Αφροδίτης και του Αινεία».

Κατασκευάστηκε στα τέλη του 4ου με αρχές του 3ου αι. π.Χ. και παρέμεινε σε χρήση μέχρι και τα μέσα του 2ου αι. π.Χ.

Το μικρό θέατρο δεν κατασκευάστηκε σε φυσικό ύψωμα, όπως συνέβαινε συνήθως στα αρχαία ελληνικά θέατρα, αλλά επάνω στα θεμέλια λουτρών του 4ου αι. π. Χ., καθώς και τα θεμέλια κτιρίων της κλασικής πόλης.

Η ορχήστρα έχει σχήμα τέλειου κύκλου με διάμετρο 6,70μ., ωστόσο το δάπεδό της δε σώζεται. Το κοίλο διαιρείται με δύο κλίμακες σε τρεις κερκίδες και είχε πέντε σειρές εδωλίων, συγκρατείται δε από δύο ισχυρούς αναλημματικούς τοίχους κατασκευασμένους από ογκώδεις ασβεστόλιθους και αμμόλιθους. Τα εδώλια ήταν κατασκευασμένα από λαξευμένους ασβεστολιθικούς ογκόλιθους, ενώ απουσιάζει η προεδρία, οι επίσημες θέσεις δηλαδή στην πρώτη σειρά

Οι λουτρικές εγκαταστάσεις αποκαλύφθηκαν κάτω από το κοίλο του θεάτρου και αποτελούνταν από δύο χώρους κυκλικής κάτοψης. Διατηρούσαν βοτσαλωτά δάπεδα κατασκευασμένα από μικρά λευκά και μαύρα ποταμίσια χαλίκια, με παράσταση φτερωτών ερωτιδέων, κύκνων και δελφινιών. Τα ψηφιδωτά αυτά έχουν αποκολληθεί και σήμερα βρίσκονται στις Αποθήκες του Αρχαιολογικού Μουσείου Άρτας

Τέλος, ανατολικά του Μικρού Θεάτρου αποκαλύφθηκε κτίριο ορθογώνιας κάτοψης, το οποίο είχε πιθανότατα δημόσιο χαρακτήρα.

http://www.peartas.gov.gr/

http://efaart.gr/

http://www.culture.gr/

http://www.artainfo.gr/

http://wikimapia.org/